Chuyên đề 1
TỔNG KẾT VIỆC THI HÀNH HIẾN PHÁP NĂM 1992 VÀ NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP NĂM 1992
------------

A. MỞ ĐẦU:
I. SỰ CẦN THIẾT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG HIẾN PHÁP NĂM 1992
1. Trong hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam, trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, trong đời sống xã hội, Hiến pháp là đạo luật cơ bản của nhà nước. Tính chất luật cơ bản của nhà nước thể hiện:
- Về nội dung, Hiến pháp điều chỉnh bao quát một phạm vi rộng các quan hệ của đời sống xã hội: những quan hệ xã hội cơ bản liên quan đến các lợi ích cơ bản của mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội, quy định những thiết chế căn bản nhất như: chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, đường lối ngoại giao, bảo vệ Tổ quốc, quan hệ giữa nhà nước và cá nhân, cơ cấu tổ chức và nguyên tắc hoạt động của quyền lực nhà nước.
- Về mặt pháp lý, các quy định của hiến pháp là nguồn, là căn cứ cho tất cả các ngành luật thuộc hệ thống pháp luật. Các văn bản dưới luật, các điều ước quốc tế mà nhà nước tham gia….không được mâu thuẫn với hiến pháp.
Với tính chất như trên, có thể nói, hiến pháp có giá trị thực hiện trong khoảng thời gian khá dài và chỉ được bổ sung, sửa đổi khi xuất hiện các yêu cầu khách quan và chủ quan.
Từ khi Đảng ta được thành lập đến nay, nước ta đã có bốn bản hiến pháp:
- Hiến pháp năm 1946 - Hiến pháp Việt Nam đầu tiên, tập trung quy định về tổ chức quyền lực nhà nước và quan hệ giữa quyền lực nhà nước với công dân.
- Hiến pháp năm 1959 - tính chất của nhà nước là vấn đề cơ bản của Hiến pháp, là vấn đề quyết định toàn bộ nội dung của Hiến pháp.
- Hiến pháp năm 1980 - Vấn đề cơ bản quyết định toàn bộ nội dung Hiến pháp là xác định bản chất giai cấp của nhà nước.
- Hiến pháp năm 1992, là Hiến pháp của thời kỳ đầu đổi mới, là đạo luật cơ bản của Nhà nước, văn kiện chính trị - pháp lý quan trọng, thể hiện bản chất dân chủ, tiến bộ của Nhà nước, chế độ ta.
Năm 2001, trên cơ sở tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận, Đảng tiếp tục có những bổ sung, phát triển quan trọng về đường lối đổi mới cả về kinh tế và chính trị, đối nội và đối ngoại. Và sau đó Hiến pháp năm 1992 được bổ sung, sửa đổi để kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng.
2. Về tổng kết, sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã xem xét, thảo luận thống nhất nhận định: Hiến pháp năm 1992 là Hiến pháp của thời kỳ đổi mới, là đạo luật cơ bản của Nhà nước, văn kiện chính trị - pháp lý quan trọng, thể hiện bản chất dân chủ, tiến bộ của Nhà nước ta, chế độ ta trong thời kỳ mới…tạo cơ sở hiến định cho công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Qua 20 năm thi hành Hiến pháp năm 1992, đất nước ta, nhân dân ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Đất nước ta đã thực hiện thành công bước đầu công cuộc đổi mới, ra khỏi tình trạng kém phát triển; đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt. Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố, tăng cường. Độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và chế độ xã hội chủ nghĩa được giữ vững; vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao. Sức mạnh tổng hợp của đất nước đã tăng lên rất nhiều, tạo tiền đề để nước ta tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn nữa theo con đường xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên, sau 20 năm thi hành Hiến pháp năm 1992, có nhiều vấn đề vấn đề mới được đặt ra, một số quy định của Hiến pháp năm 1992 đã bị thực tiển vượt qua, không còn phù hợp. Việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992 không chỉ nhằm mục đích khắc phục những hạn chế, bất cập mà còn là yêu cầu khách quan, cần thiết để thể chế hóa Cương lĩnh của Đảng đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới.
II. PHẠM VI, GIỚI HẠN CỦA KẾT LUẬN
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã quyết định ban hành Kết luận về tổng kết việc thi hành Hiến pháp năm 1992 và những nội dung cơ